Okul bahçesinde toplanmış kalabalığın gergin olduğu kolayca anlaşılabiliyordu. Sınav salonlarına alınan çocuklardan ayrılırken gözyaşı döken anneler unutulmaz sınav manzaralarındandı.
Bu manzaranın çocuk üzerinde yaratabileceği büyük baskının sınav performansına yansımaması temennisi ile refakat ettiğim adayları sınav salonuna yerleştirdim.
Yüzler asık, allak, bullak…
Sadece 12 yaşındalar… Kaygı ve stresten uzak yaşamaları gereken çocukluk dönemi sonu gelmez sınav maratonuyla yitip gidiyor.
Sınav salon görevlisi olarak bu düşüncelerle, bu topluluğa hitaben yapacağımız konuşma da ses tonuna, seçilecek kelimelere azami dikkat etmem gerektiğinin farkındayım.
Sınav süreci ve süresi ile ilgili ifadelerimizin çocuklar üzerinde kısmi bir rahatlatma yarattığını izlemek güzel… Özellikle de doğal ihtiyaçlardan tuvalet ihtiyacının sınav süresince karşılanacağını bilmeleri rahatlamalarında temel etken oldu kanımca…
Salon görevlisi arkadaşımla sınav evrakında yazılması gereken bilgileri yazıp, imzalarımızı attık. Saat tam 10:00’da sınavı başlattık.
Sakin, çevresel etkilerin olumlu yansıdığı bir sınav sürecini 11:30’da tamamladık.
Bazı adayların sordukları sorular belli soru türleriyle ilk defa karşılaştıklarını ortaya koyuyordu. Sorulardan birinin yanlış olduğunu iddia eden adaya, dikkatlerin dağılmayacağı bir ses tonuyla “soru yanlış olsa bile MEB gerekeni yapacaktır. Siz düşen doğru cevabı bulmaya çalışmaktır” şeklindeki ifadem olumlu sınav atmosferinin bozulmadan sürmesi için yeterli oldu.
Yanlış soru olduğu iddiasında bulunan aday haklı mıydı?
Gelin hep birlikte Sosyal Bilgiler testini A Kitapçığına göre değerlendirelim:
1. Soru İlkçağ medeniyetlerinden Lidyalılarla ilgili; “Biz Lidyalılar, Kral Yolu’nu açtık. İlk kez madenî parayı kullandık. Büyük Menderes ve Gediz ırmakları çevresindeki verimli topraklarda da her çeşit sebze ve meyveyi yetiştirdik.”
Bu bilgiye göre Lidyalılarla ilgili olarak;
I- Tarım başlıca geçim kaynaklarından biridir.
II- Ticarette ileri gitmişlerdir.
III- Bilimsel çalışmalara öncülük etmişlerdir.
IV- Madencilikle uğraşmışlardır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) I - II B) II – III C) I - II - IV D) I - II - III – IV
Verilen bilgilerden de kolayca anlaşılacağı gibi, Lidya’lılar tarımla uğraşıp, parayı bulmuş, Kral Yolu’nu yapmış, ticaretle zenginleşmişlerdir. Cevap C’dir.
2. “Bedir Savaşı’nda esir düşen Mekkelilerden okuma - yazma bilenler, on Müslümana okuma yazma öğretmeleri karşılığında serbest bırakıldılar” .Çocuklar, bu durum İslamiyetin aşağıdakilerden hangi-sine büyük önem verdiğini gösterir?
A) Eğitime B) Adalete C) İbadete D) Yardımlaşmaya
Cevabı açıklamada yer alan kolay sorulardan biri… Açıklamada eğitime verilen önem vurgulanmış olup cevap A’dır.
3. Aşağıda ilk Türk devletlerine ait bazı bilgiler verilmiştir:
1. Tarihte bilinen ilk Türk devletidir.
2. Yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir.
3. Avrupa’da kurulan ilk Türk devletidir.
4. Tarihte “Türk” adıyla kurulan ilk devlettir.
Buna göre Kök Türklere ait bilgi hangisidir?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4
Sorunun orjinalinde semboller kullanılmış. Bu haliyle sorunun özü değişmemektedir. Bilgi sorusudur. Göktürk veya Kök Türklere ait olan bilgi 4 nolu satırda olup cevap D’dir. Orjinalinde yıldız sembolü kullanılmış..
4. Karahanlılar Döneminde;
İslamiyet resmî din, Türkçe resmî dil olarak benimsenmiş,
Kaşgarlı Mahmut, Divan-ü Lügati’t-Türk adlı eserini yazmış,
Yusuf Has Hacip, Kutadgu Bilig adlı eserini Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunmuştur.
Bu bilgilere göre Karahanlılarla ilgili olarak varılabilecek ortak yargı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Karahanlılar Döneminde yazılan Divan-ü Lügati’t-Türk, millî kültürümüzün temel eserlerinden biridir.
B) Türk-İslam kültürünün temelleri Karahanlılar Döneminde atılmıştır.
C) Karahanlılar Türkçeyi resmî dil olarak benimseyen Türk devletlerindendir.
D) Karahanlılar ilk Müslüman Türk devletidir.
Dikkat gerektiren bir soru… Seçeneklerde verilen bilgilerden hepsi doğrudur. Ancak cevabın verilen bilgilerin tamamını içeren ortak yargı olması gerekiyor. O nedenle ortak yargı B seçeneğinde verilmiştir.
5. Bora: Yaz tatilini geçireceğim şehir, 29° doğu meridyeni ile 40° kuzey paralelinin kesiştiği yere en yakın konumdadır.
Bu şehir aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ordu B) İstanbul C) Ankara D) Bursa
Harita bilgisi sorusu… Coğrafi koordinatı sorulan şehir Bursa’dır. Orijinal sorudaki harita incelendiğinde 40 derece kuzey, 29 derece doğu koordinatında Bursa bulunmaktadır.
6.
Resimdeki akarsu, yılın belli dönemlerinde taşarak su baskınlarına sebep olmakta, çevresindeki tarım alanlarına ve konutlara büyük zararlar vermektedir. Yaz döneminde ise kuruyarak yöreyi susuz bırakmaktadır.
Bu durumda yapılması gereken en doğru uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
A) Dağlık bölgeye baraj yapmak.
B) Akarsuyun yatağını değiştirmek.
C) Tarım arazilerine sanayi tesisleri kurmak.
D) Yörede ekonomik faaliyetlere son vermek.
Resmi buraya yerleştirme şansımız olmasa da açıklamadan çözümün A seçeneğinde olduğu kolayca anlaşılmaktadır. Güzel bir coğrafya sorusu… Öğrenciden çözüm üretmesi istenmektedir. Amaçlardan biri de çözüm üreten bireyler yetiştirmek olduğuna göre eğitimin amacına uygun bir soru olmuş…
7. Fabrika, ev ve arabalarda petrol ve kömür gibi yakıtların kullanımının artması atmosferdeki gazların oranlarında değişimlere neden olmaktadır. Buna bağlı olarak dünya genelinde iklim özelliklerinde önemli değişiklikler ortaya çıkmıştır. İklim değişiklikleri bu şekilde devam ederse bir çok bitki ve hayvan türü buna uyum sağlayamayacak ve yok olacaktır.
Aşağıdakilerden hangisi bu sorunu önlemeye yönelik bir uygulama olamaz?
A)Enerji kullanımında tasarrufa yönelmek.
B) Petrol ve kömür tüketimini arttırmak.
C) Fabrikalarda arıtma tesislerini yaygınlaştırmak.
D) Doğal çevreye daha az zarar veren enerji kaynaklarına yönelmek.
Karşılaşılan çevre sorununa çözüm üretilmesi istenen bir soru daha… Buradaki fark hangi planın çözüm olamayacağı soruluyor. B seçeneğindeki Petrol ve kömür tüketimini arttırmak çözüm değil, sorunun büyümesine sebep olur. Eğitimin amacına uygun sorulardandır.
8. Dağ tırmanışı yapan bir araştırma grubu 3 gün boyunca aynı saatte yükselti ve sıcaklığı ölçmüşlerdir.
Günler
Yükselti (m)
Sıcaklık (°C)
1. Gün
2.000
5
2. Gün
3.000
0
3. Gün
4.000
-5
Tabloda verilen bu ölçümler göz önüne alınarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
A) Dağda bitki örtüsü yoktur.
B) Dağda ekonomik faaliyet yapılamaz.
C) Yükselti arttıkça hava sıcaklığı düşer.
D) Dağda kayak tesisleri bulunmaktadır.
Soruyu tablodaki bilgilere göre cevaplandıracağımıza göre, bu tablodan sadece yükseklik arttıkça hava sıcaklığı düşer sonucu çıkar. Bu tür sorular konusunda doğru yönlendirilen öğrencilerin zorlanmadan çözebileceği bir coğrafya sorusudur.
9. (Resimde kum ve toprak kaplı bir yüzeyde bulunan gemi görüntülenmektedir. Yani suda yüzmesi gereken gemi kuruduğu anlaşılan gölden geriye kalmıştır) Resimdeki kişi, iklim özelliklerindeki değişimden yakınmaktadır.
Buna göre konuşma balonuna aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
A) Denizlerde eskisi kadar bol balık yok. Bu yüzden gemiyi satışa çıkardım.
B) Son yıllarda kuraklık öyle bir hâl aldı ki, göl de bu gemiyi yüzdürecek su kalmadı.
C) Buraya bir deniz feneri inşa etmek gerekiyor, çünkü gemiler karanlıkta karaya oturabilir.
D) Şimdi daha büyük ve gelişmiş gemiler taşımacılıkta kullanılıyor. Eskisi kadar para kazanamıyorum.
Soruyu “gemi kaptanı bu manzara karşısında neler söyleyebilir” şeklinde algılamalıyız. Böyle bir görüntü karşısında A, C, D şeçeneklerindeki ifadelerde bulunmak mantıksızlıktır. Cevap B seçeneğindedir. İyi bir değerlendirme sorusu… Bu tür sorular resme göre cevaplanacağından resmin renkli basılıp, herkes tarafından aynı şekilde anlaşılması gerekmektedir. Soru hazırlama komisyonu da bu kaygıyı taşıdığından resmin üzerine açıklama yazısı koyma gereği duymuşlar. Çevre felaketlerinden kuraklığa dikkat çekmesi açısından da ölçme gücü yüksek bir soru olmuş.
10. (Resimde deniz kıyısında yer alan tatil beldesi, güneşlenen insanlar görüntülenmiştir). Resimde gösterilen yerin aşağıdaki iklim bölgelerinden hangisinde yer aldığı söylenemez?
A) Akdeniz iklimi B) Muson iklimi C) Ekvatoral iklim D) Kutup iklimi
Yine resimle desteklenmiş bir coğrafya sorusu… Böyle bir fotoğrafı Kutup İkliminde çekme şansınız olmadığından cevap D’dir. Bilgi gerektiren kolay bir soru olmuş. Doğru cevaba ulaşmak için kutup ikliminin soğuk olduğunu bilmek yeterlidir.
11. Ülke yöneticileri, halk tarafından seçilerek iş başına gelir.==> Seçilen yöneticiler halk adına mecliste kanunları yapar.=> Seçilen yöneticiler halk adına ülkeyi yönetir.
Bu diyagram için en uygun başlık aşağıdakilerden hangisi olur?
A) Tarihte görülen yönetim şekilleri
B) Monarşi yönetiminin özellikleri
C) İnsan haklarının gelişim süreci
D) Demokratik devletlerde ülke yönetim şekli
Demokratik devletin tanımının yer aldığı bir vatandaşlık bilgileri sorusudur. Birazcık dikkat doğru cevabın D seneği olduğunu anlamak için yeterlidir.
12. Üç yılda bir düzenlenen “Dünya Su Forumu” 12. bu yıl İstanbul’da yapıldı. Dünyanın hemen her ülkesinden pek çok devlet ve hükûmet başkanının katıldığı forumun amacı, suyla ilgili problemlere çözümler bulabilmektir.
Bu açıklama aşağıdaki kavramlardan öncelikle hangisine örnek olur?
A) Uluslararası işbirliği
B) Teknolojik gelişme
C) Toplumsal güvenlik
D) Kültürel değişme
Güncel, iyi düşünülmüş sorulardan… Açıklamanın sonuna sadece “uluslararası işbirliği” yerleştirildiğinde açıklama anlam kazanmaktadır. Cevap A’dır.
13.--- Bu ay telefonla az konuşmuş olmama rağmen telefon faturamın yüksek gelmesinden şikâyetçiyim.
----- Beyefendi, lütfen kurumumuza ............ ile başvurarak bu şikâyetinizi bildiriniz.
Yukarıdaki boşluğa hangisi getirilmelidir?
A) Gazete ilanı B) Dilekçe C) Nüfus cüzdanı D) Telefon cihazı
Rahatlıkla Türkçe soruları arasında yer alabilecek boşluk doldurma sorusu… Bu soruya B seçeneği dışındaki seçeneklerden birini işaretleyerek cevap verenlerin nasıl bir mantık yürüttüklerini merak ediyorum. Kurumlarla vatandaş ilişkilerini sorgulamaktadır. Cevap B’dir.
14. İpek Yolu’nda ipeğin yanı sıra el dokumaları, değerli taşlar, kürk, tahıl, cam, yağ, bal, fil dişi gibi ürünler de kervanlar aracılığıyla taşınıyordu.
Bu bilgiye göre İpek Yolu’nun devletler arası ilişkilerde öncelikle hangi alanda bir köprü oluşturduğu söylenebilir?
A) Kültürel B) Siyasi C) Ekonomik D) Sosyal
Açıklamada İpek Yolu’nun doğu-batı ticaretinde köprü oluşturduğu anlaşılmakta, buradan da ekonomik alanda ilişkilerin yürütülmesini sağladığı sonucu çıkmaktadır. Cevap C’dir.
15. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), ülkemizin güneydoğusunda yer alan illeri kapsayan büyük bir projedir. Proje kapsamında Fırat ve Dicle nehirleri üzerinde çok sayıda baraj ve hidroelektrik santrallerinin yapımı, 1.7 milyon hektar alanın sulu tarıma kavuşturulması planlanmaktadır. Bunun sonucunda bölgede, enerjide ve tarım alanlarında üretim artışı amaçlanmaktadır.
Metne göre GAP’ın temel hedefi aşağıdakilerden hangisidir?
A)Bölgede enerji ve tarımsal üretimi arttırmak.
B)Bölgenin haberleşme altyapısını geliştirmek.
C)Bölgede ulaşım faaliyetlerinin gelişmesini sağlamak.
D) Fırat ve Dicle nehirlerinin taşkın yapmasını engellemek.
35 yıldır bitirilemeyen GAP’la ilgili bir soru… Genel olarak değerlendirildiğinde seçeneklerde verilen amaçlardan hepsi GAP’ın amaçları arasında.. Ancak sadece açıklamayı dikkate aldığımızda temel hedefin A’daki Bölgede enerji ve tarımsal üretimi arttırmak olduğu ortaya çıkmaktadır.
16. Öğretmen +Psikolojik Danışman+ Halkla İlişkiler Uzmanı
Yukarıdaki mesleklerin gerektirdiği ortak beceri hangisidir?
A) Elektronik aletleri tamir edebilmek.
B) İnsanlarla başarılı iletişim kurabilmek.
C) Herhangi bir müzik aleti çalabilmek.
D) Çizim ve tasarım yapabilmek.
Öğretmen,Psikolojik Danışman ve Halkla İlişkiler Uzmanı’nın ortak becerisi elektronik aletleri tamir etmek olabilir mi? Olamaz. Müzik aletleri çalmak olabilir mi? O da olamaz. Çizim, tasarım yapabilmek olabilir mi? O da değil. Bilin bakalım ne? Çok alt düzey yeteneğe sahip öğrenciler olduğu varsayımıyla sorulmuş bir soru olduğunu düşünüyorum.
Sosyal soruları böyle…
Genel olarak soruların iyi hazırlandığını söyleyebilirim. Ezberi bilgi gerektirmeden cevaplanabilecek sorular.
Daha önceki değerlendirmelerimde ifade ettiğim gibi okumayı seven öğrencilere kolay gelebilecek sorular. Kitaplardan uzak duran öğrenciler için uzun paragraflar bıktırıcı olmuştur.
Geçen Pazar uygulanan SBS 7 sorularından sonra bu soruları görmek sevindirici oldu.
Kitaplarla dost öğrenciler yine başardı.
Sınav sonuçlarının 31 Temmuz 2009’da
http://www.meb.gov.tr/ ile
http://oges.meb.gov.tr/ internet adreslerinde ilan edilecek.
Tüm öğrencileri sevindirecek sonuçlar olması temennisiyle, iyi tatiller diliyorum.
2009 SBS 6 A kitapçığı soruları ve cevap anahtarı için
http://www.meb.gov.tr/duyurular/duyurular2009/egitek/sbssorukitapcik/6SINIF_A.ziprular2009/egitek/sbssorukitapcik/6SINIF_A.zip2009 SBS 6 B kitapçığı soruları ve cevap anahtarı için
http://www.meb.gov.tr/duyurular/duyurular2009/egitek/sbssorukitapcik/6SINIF_B.zip
Kayıtlar
